[Ngoại khoa] Phẫu thuật thay khớp háng do té ngã ở người cao tuổi

Người cao tuổi là đối tượng rất dễ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm, từ các bệnh lý nền như thần kinh, tiểu đường, tim mạch … cho đến những bệnh lý do chấn thương gây ra, trong số đó trường hợp gãy khớp háng do té ngã chiếm tỉ lệ rất cao. Điều đáng lưu ý ở đây chính bởi là đối tượng người cao tuổi nên thời gian điều trị và phục hồi thường lâu hơn, do đó việc chỉ định phương pháp điều trị cần rất cẩn trọng.

Người cao tuổi là đối tượng có nguy cơ té ngã cao

Có rất nhiều nguyên nhân gây tổn hại khớp háng dẫn đến gãy cổ xương đùi, trong đó tai nạn té ngã (như trượt chân do sàn nhà trơn, ngã cầu thang, té ngã từ ghế …) là thường xuyên gặp nhất ở người cao tuổi. Sau té ngã, người bệnh cảm thấy rất đau vùng khớp háng và vùng bẹn (vùng nối giữa bụng và đùi), hầu như mất khả năng vận động khớp háng. Nếu chẳng may gặp tình huống trên, trước khi đưa vào bệnh viện, người nhà bệnh nhân cần giữ cho phần xương gãy bất động bằng cách cố định chân gãy bằng nẹp, chân và đầu gối duỗi thẳng, tránh xoay bàn chân.

Tùy theo mức độ, các bác sĩ sẽ tư vấn và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Thông thường đối với người cao tuổi – đối tượng dễ mắc các bệnh lý mạn tính, cao tuổi, sức khỏe khó đảm bảo cho các cuộc phẫu thuật lớn thì các bác sĩ thường cân nhắc giữa việc điều trị bảo tồn với phương pháp thay khớp háng. Phẫu thuật thay khớp háng thường được xem là giải pháp cuối cùng nếu không thể điều trị hoặc điều trị bằng phương pháp khác không hiệu quả

1/ Phẫu thật thay khớp háng là gì?

Phẫu thuật thay khớp háng là phương pháp lấy bỏ những phần tổn thương ở khớp háng và thay thế bằng khớp háng nhân tạo (như hợp kim Titanium, nhựa tổng hợp cao cấp….có độ tương thích sinh học với cơ thể, độ bền cao và khả năng chống mài mòn). Việc thay thế này sẽ giúp cho bệnh nhân hết hoặc giảm đau cũng như phục hồi chức năng gần như bình thường.

Khớp háng nhân tạo hiện có 2 loại: khớp háng nhân tạo bán phần và toàn phần. Đối với người lớn tuổi, thời gian đặt khớp háng bán phần là khớp vận động sinh học bình thường. Bệnh nhân sẽ được thay chỏm cổ xương đùi và gắn hoàn toàn vào.

2/ Khi nào thì lựa chọn phương pháp phẫu thuật thay khớp háng

Tùy theo từng mức độ gãy cổ xương đùi mà các bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị. Nếu may mắn gãy xương di lệch ít thì có thể điều trị bảo tồn, còn lại đa số người bệnh phải phẫu thuật kết hợp xương (tức là gắn lại ổ gãy).

Đa số người bệnh phải phẫu thuật kết hợp xương vì là người lớn tuổi

(Hình ảnh minh họa)

Tuy nhiên, do người bệnh là người lớn tuổi nên trong các trường hợp kết hợp xương thường xảy ra 2 biến chứng: chỗ gãy không liền xương được, hoặc không thể đi lại bình thường như trước khi gãy xương. Lúc này, phương pháp thay khớp háng nên được lựa chọn nhằm tránh các biến chứng có thể xảy ra như trên.

3/ Ưu điểm của phương pháp Phẫu thuật thay khớp háng

Thông thường, phương pháp điều trị bảo tồn có thể gây ra các biến chứng do người lớn tuổi phải nằm lâu như: viêm loét những vùng tỳ đè, vùng mấu chuyển xương đùi, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm phổi… Đặc biệt, nếu không được chăm sóc kỹ, một số trường hợp có thể tử vọng sau 02-03 tháng đầu sau khi bị gãy cổ xương đùi. Còn phương pháp phẫu thuật kết hợp xương thì có tỉ lệ thất bại khá cao như không liền xương hoặc hoại tử chỏm xương đùi.

Người bệnh sau phẫu thuật có thể vận động, ngồi dậy ngay lập tức tránh được các biến chứng do nằm lâu

Vì vậy, phẫu thuật thay khớp háng hiện nay được áp dụng khá phổ biển vì thời gian tiến hành phẫu thuật không lâu (khoảng 1 tiếng), không mất máu nhiều, đồng thời giúp cho người bệnh nhanh hồi phục và nhanh quay lại với cuộc sống sinh hoạt.

4/ Phẫu thuật thay khớp háng ở người cao tuổi có trở ngại gì không?

Chính bởi vì người bệnh là người cao tuổi nên các bác sĩ thường cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ của ca phẫu thuật. Trong trường hợp có nguy cơ cao và chống chỉ định, bác sĩ sẽ phải từ chối phẫu thuật.

Trước khi phẫu thuật:

  • Người bệnh sẽ được thăm khám cũng như hội chẩn kỹ càng bởi bác sĩ chuyên khoa nội tim mạch và các chuyên khoa khác.
  • Vấn đề gây mê hồi sức là một trong số nguy cơ hàng đầu trong khi phẫu thuật
  • Bác sĩ sẽ trao đổi cụ thể với người nhà bệnh nhân giữa lợi ích và nguy cơ của ca phẫu thuật để thống nhất chọn lựa phương pháp điều trị.

Trong khi phẫu thuật:

  • Bác sĩ có thể phải chấp nhận một số yếu tố nguy cơ ngoài ý muốn, những biến chứng có thể xảy ra

5/ Sau phẫu thuật thay khớp háng, người cao tuổi cần vận động như thế nào?

Tập vật lí trị liệu sau phẫu thuật là việc làm rất quan trọng ngay từ những ngày đầu sau mổ. Việc luyện tập nhằm gia tăng tuần hoàn tưới máu đến bàn chân và hạn chế các nguy cơ tắc mạch, trật khớp, gia tăng biên độ khớp háng và sức mạnh của cơ. Đặc biệt đối với bệnh nhân là người cao tuổi thì cần tập vân động nhẹ nhàng theo hướng dẫn cũng như liệu trình của bác sĩ và kỹ thuật viên vật lí trị liệu

Sau phẫu thuật, người bệnh nên:

  • Nằm dạng chân: giúp phòng tránh biến chứng trật khớp sau mổ
  • Gấp, duỗi và xoay cổ chân: thực hiện ngay sau mổ, vài lần/ngày và từ 5-10 phút/lần
  • Tập gồng cơ và ngồi dậy tại giường dưới sự hỗ trợ của người nhà/kỹ thuật viên vật lí trị liệu.
  • Từ ngày thứ 03-05 sau mổ, người bệnh cần đứng được trên khung nạng (đứng lên ngồi xuống) nhằm tránh ứ đường hô hấp, tiêu hóa.

Bên cạnh đó, các kỹ thuật viên vật lí trị liệu cũng sẽ ưu tiên hướng dẫn cho người bệnh tập thở, tập gồng các khớp không liên quan; cũng như hướng dẫn cho người nhà cách hỗ trợ thêm cho người bệnh.

Theo BS Chuyên khoa I Phùng Cao Cường – Phó trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình – Bỏng – Y học thể thao, BV 199 cho biết “Tuổi thọ trung bình của khớp háng nhân tạo trong khoảng 15 năm, vì vậy sau phẫu thuật bệnh nhân cần hạn chế vận động nặng, có chế độ dinh dưỡng hợp lí, tập luyện phục hồi chức năng thường xuyên theo hướng dẫn, cũng như nên kiểm tra khớp háng định kỳ”

KHOA CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH – BỎNG – Y HỌC THỂ THAO, BỆNH VIỆN 199

About Bệnh viện 199

Bệnh viện 199

Check Also

[Nội khoa] Đừng bỏ qua chế độ dinh dưỡng khoa học dành cho bệnh tim mạch

Bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Mặc …

 
Call Now Button